Nhiều bà con cho rằng năng suất lúa chỉ được quyết định ở giai đoạn làm đòng hay chắc hạt. Thực tế, nền tảng của một vụ lúa năng suất cao đã được hình thành từ rất sớm, ngay trong thời kỳ đẻ nhánh. Đây là giai đoạn cây sinh trưởng mạnh, phát triển thân lá và liên tục hình thành các chồi (nhánh) mới. Nếu được bổ sung dinh dưỡng đúng thời điểm và phù hợp với nhu cầu sinh trưởng, cây sẽ tạo được nhiều nhánh khỏe, từ đó hình thành nhiều bông hữu hiệu – một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất cuối vụ.
Vậy bón thúc đẻ nhánh như thế nào để cây lúa phát huy tối đa tiềm năng sinh trưởng và tạo được nhiều bông hữu hiệu? Hãy cùng tìm hiểu.
Số bông hữu hiệu là gì?
Năng suất lúa được cấu thành chủ yếu bởi ba yếu tố gồm số bông hữu hiệu trên đơn vị diện tích, số hạt chắc trên bông và khối lượng hạt. Trong đó, số bông hữu hiệu là yếu tố được hình thành từ rất sớm, ngay trong giai đoạn đẻ nhánh.
Trong quá trình sinh trưởng, cây lúa có thể đẻ ra nhiều nhánh nhưng không phải tất cả đều phát triển thành bông. Những nhánh sinh trưởng khỏe, phát triển đầy đủ và tạo được bông có khả năng cho năng suất được gọi là bông hữu hiệu. Ngược lại, các nhánh phát sinh muộn hoặc sinh trưởng kém thường tạo bông nhỏ, ít hạt hoặc không cho năng suất.
Chính vì vậy, mục tiêu của người trồng lúa không phải là giúp cây đẻ thật nhiều nhánh mà là tạo điều kiện để cây hình thành được nhiều nhánh khỏe, phát triển thành bông hữu hiệu.
Vì sao giai đoạn đẻ nhánh lại quan trọng?
Sau khi bén rễ hồi xanh, cây lúa bước vào một trong những thời kỳ sinh trưởng mạnh, khi bộ rễ tiếp tục phát triển, thân lá tăng nhanh và các nhánh mới liên tục được hình thành. Khả năng đẻ nhánh trong giai đoạn này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng bông hữu hiệu khi thu hoạch.
Nếu được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, cây sẽ đẻ nhánh đồng đều, bộ lá xanh khỏe, quang hợp hiệu quả, thân cây phát triển cân đối và tích lũy đủ nguồn dinh dưỡng cho giai đoạn làm đòng, trổ bông và chắc hạt. Ngược lại, nếu thiếu dinh dưỡng hoặc bón thúc không đúng thời điểm, cây sẽ đẻ nhánh ít, nhánh yếu hoặc xuất hiện nhiều nhánh vô hiệu, làm giảm tiềm năng năng suất.
Trong thực tế sản xuất, không ít ruộng lúa đẻ rất nhiều nhánh nhưng đến cuối vụ lại có số bông hữu hiệu thấp. Nguyên nhân thường xuất phát từ việc bón thúc chưa đúng thời điểm hoặc mất cân đối dinh dưỡng, khiến nhiều nhánh phát triển yếu, không đủ khả năng hình thành bông. Vì vậy, việc bón thúc hợp lý không chỉ giúp cây đẻ nhiều nhánh mà còn góp phần nâng cao tỷ lệ nhánh hữu hiệu.
Khi nào nên bón thúc đẻ nhánh?
Thời điểm bón thúc có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sử dụng phân bón. Sau khi cấy hoặc gieo sạ, khi cây đã bén rễ hồi xanh và bắt đầu bước vào thời kỳ đẻ nhánh mạnh là thời điểm thích hợp để tiến hành bón thúc.
Việc bón đúng thời điểm giúp cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả, thúc đẩy hình thành nhiều nhánh khỏe và hạn chế phát sinh nhánh vô hiệu. Nếu bón quá sớm khi cây chưa hồi xanh hoàn toàn, khả năng hấp thu dinh dưỡng sẽ giảm. Ngược lại, nếu bón quá muộn, cây sẽ bỏ lỡ thời điểm đẻ nhánh mạnh, ảnh hưởng đến số lượng bông hữu hiệu.
Bên cạnh thời điểm bón, người trồng cũng cần chú ý đến điều kiện thời tiết và độ ẩm của ruộng. Việc bón khi ruộng có độ ẩm phù hợp hoặc mực nước được quản lý hợp lý sẽ giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, đồng thời hạn chế thất thoát phân bón và nâng cao hiệu quả sử dụng.
Trên thực tế, thời điểm bón còn phụ thuộc vào giống lúa, thời vụ và điều kiện canh tác. Người trồng nên theo dõi sinh trưởng thực tế của ruộng lúa để lựa chọn thời điểm bón phù hợp.
Vai trò của đạm và kali trong giai đoạn bón thúc đẻ nhánh
Ở thời kỳ đẻ nhánh, cây lúa có nhu cầu cao về đạm và kali. Đây là hai nguyên tố dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển thân, lá và hình thành các nhánh mới.
Đạm (N) là thành phần tham gia vào quá trình hình thành protein và diệp lục, giúp cây phát triển thân lá, thúc đẩy quá trình đẻ nhánh, tăng diện tích lá và nâng cao khả năng quang hợp. Tuy nhiên, nếu bón quá nhiều đạm, cây dễ sinh trưởng mất cân đối, thân mềm, tăng nguy cơ đổ ngã và dễ bị sâu bệnh gây hại.
Bên cạnh đó, kali (K) tham gia điều hòa quá trình trao đổi nước, vận chuyển đường và các chất dinh dưỡng trong cây. Kali góp phần giúp thân cây cứng cáp, nâng cao hiệu quả sử dụng đạm, tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi. Kali còn góp phần nâng cao hiệu quả vận chuyển và tích lũy các chất đồng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm đòng và nuôi hạt ở các giai đoạn sau. Sự kết hợp cân đối giữa đạm và kali sẽ giúp cây phát triển khỏe mạnh, hạn chế tình trạng tốt lá nhưng năng suất không cao.
Những sai lầm thường gặp khi bón thúc đẻ nhánh
Trong quá trình canh tác, một số sai lầm có thể làm giảm hiệu quả của phân bón và ảnh hưởng đến khả năng hình thành bông hữu hiệu.
Nhiều trường hợp bón quá sớm khi cây chưa hồi xanh hoặc bón quá muộn sau thời kỳ đẻ nhánh mạnh. Không ít ruộng lúa chỉ được bổ sung đạm mà thiếu kali, khiến cây phát triển thân lá quá mức nhưng thân yếu, dễ đổ ngã. Việc bón tập trung lượng phân lớn trong một lần hoặc bón khi ruộng quá khô, ngập nước kéo dài cũng làm giảm hiệu quả hấp thu dinh dưỡng của cây.
Khắc phục những sai lầm này sẽ giúp cây sử dụng dinh dưỡng hiệu quả hơn và phát huy tối đa tiềm năng năng suất.
Giải pháp bón thúc cho cây lúa
Để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong giai đoạn đẻ nhánh, người trồng nên ưu tiên các dòng phân chuyên dùng cho bón thúc với công thức phù hợp, giúp bổ sung nguồn đạm và kali theo đúng nhu cầu của cây.
Với công thức gồm 12% đạm tổng số (N) và 10% kali hữu hiệu (K₂O), VRAT Trùn Quế Chuyên Dùng Bón Thúc Lúa 2 (NK 12-10) phù hợp sử dụng trong các lần bón thúc, góp phần bổ sung nguồn dinh dưỡng cần thiết cho cây lúa trong giai đoạn sinh trưởng mạnh.
Sự kết hợp giữa đạm và kali giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cây trong thời kỳ đẻ nhánh, hỗ trợ cây phát triển thân lá cân đối, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành nhiều bông hữu hiệu và chuẩn bị tốt cho giai đoạn làm đòng, trổ bông.
Thành phần sản phẩm
VRAT Trùn Quế Chuyên Dùng Bón Thúc Lúa 2 có thành phần:
- Đạm tổng số (N): 12%
- Kali hữu hiệu (K₂O): 10%
- Độ ẩm: 5%
Với công thức tập trung vào hai nguyên tố đa lượng là đạm và kali, sản phẩm phù hợp sử dụng trong các lần bón thúc nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cây lúa ở giai đoạn sinh trưởng mạnh. Ngoài cây lúa, sản phẩm còn có thể sử dụng cho một số cây trồng khác theo nhu cầu dinh dưỡng của từng loại cây.
Hướng dẫn sử dụng
Để phát huy hiệu quả của phân bón, cần sử dụng đúng thời điểm và đúng liều lượng theo từng giai đoạn sinh trưởng.
Đối với cây lúa
Bón thúc đẻ nhánh
- 10–20 kg/sào 500 m²
- 7–15 kg/sào 360 m²
- 200–400 kg/ha
Bón thúc đón đòng
- 6–8 kg/sào 500 m²
- 4–6 kg/sào 360 m²
- 120–160 kg/ha
Ngoài cây lúa
Có thể sử dụng cho cây lương thực, cây ăn quả, cây công nghiệp, cây rau và cây cảnh với lượng bón khoảng 12,5–30 kg/sào 500 m²/lần (tương đương 9-15kg/sào 360 m2/lần, bón từ 2–4 lần/vụ hoặc mỗi năm tùy từng loại cây và nhu cầu dinh dưỡng.
Một số lưu ý khi sử dụng
Để nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, người trồng nên bón đúng giai đoạn sinh trưởng của cây. Bón khi ruộng có độ ẩm và mực nước phù hợp, tránh bón lúc ruộng quá khô hoặc ngập nước sâu. Đồng thời cần điều chỉnh lượng phân theo giống lúa, độ phì của đất và điều kiện thời tiết, kết hợp quản lý nước hợp lý trước và sau khi bón để cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn.
Kết luận
Đẻ nhánh là giai đoạn đặt nền móng cho năng suất của cả vụ lúa. Việc bón thúc đúng thời điểm, đúng kỹ thuật và cung cấp nguồn dinh dưỡng phù hợp sẽ giúp cây hình thành nhiều bông hữu hiệu, sinh trưởng cân đối và tạo tiền đề cho quá trình làm đòng, trổ bông và chắc hạt.
Với công thức 12% đạm tổng số (N) kết hợp 10% kali hữu hiệu (K₂O), VRAT Trùn Quế Chuyên Dùng Bón Thúc Lúa 2 (NK 12-10) là một lựa chọn phù hợp cho các lần bón thúc, góp phần cung cấp nguồn dinh dưỡng cần thiết để cây lúa phát triển cân đối, hình thành nhiều nhánh khỏe, nâng cao tỷ lệ bông hữu hiệu và tạo nền tảng hướng tới một vụ mùa đạt năng suất, chất lượng cao.
-Dai-Viet-Silat-oqa.jpg)
